برای تفکیک مرز مناطق بیابانی ایران پس از شناسایی ایستگاههای هواشناسی و بررسی و بازسازی آمار و داده های مورد نیاز در هر یک از استانهای مورد مطالعه، نسبت به استخراج پارامترهای مورد نیازاقدام شد سپس با استفاده از داده های مذکور و بر اساس روش تحقیق لایه های مطالعاتی در محیط GIS تهیه و رقومی گردید. تلفیق لایه ها و یا نقشه های تهیه شده برای هر عنصر اقلیمی بخش دیگری از فعالیتهای دفتری بود که در این مرحله صورت گرفت.
کنترل مناطق تعیین شده با نقشه توپوگرافی در آزمایشگاه و صحرا برای بررسی صحت و سقم مناطق تفکیک شده از جمله امور تکمیلی دیگری بود که بصورت استانی و ستادی انجام شد. به این ترتیب از تلفیق نقشه های حاصله سه ناحیه یا قلمرو در نقشه نهایی هر استان از هم قابل تفکیک شد. داخلی ترین منطقه از سمت دشت، بیابان و خارجی منطقه غیر بیابان و منطقه بینابین که ویژگی مشترک هر دو منطقه را داشت بنام منطقه گذر از بیابان به غیر بیابان (نیمه بیابان) نامگذاری گردید. با ارسال اطلاعات و نقشه های رقومی مربوطه از استانهای مورد عمل و پس از بررسی های لازم نقشه های مذکور بشرحی که در پی آمده است در نقشه سراسری ایران جانمایی شد.
- برای نقشه سراسری ایران سیستم مختصات(Coordinate System) کشوری و زمین مرجعی (Georeference) تهیه شد و سپس با انتخاب نقاط کنترل و راهنما در نقشه های استانی و پیدا کردن مختصات آن نقاط در نقشه سراسری، نقشه استانی مربوطه در محل جغرافیایی خود در نقشه ایران قرار گرفت. این کار برای کلیه نقشه هایی که این مشکل را داشتند به تفکیک انجام شد و نهایتا لایه رقومی نقشه بیابانهای اقلیمی تهیه شد.
- یک Domain مشترک برای کلیه واحدهای استانی تعریف شد و اصلاحات لازم بر روی اطلاعات استانی و یکپارچه سازی تعاریف در نقشه سراسری کشور انجام گرفت. پس از اطمینان از صحت کارهای انجام شده نقشه های اصلاح شده استانها به یکدیگر چسبانده شد و نقشه نهایی بیابانهای ایران از جنبه اقلیم شناسی تهیه شد.
- در پایان، مناطق تعریف شده موجود درنقشه نهایی بصورت Polygon درآمده و layout آن نقشه در مقیاس 1:2500000 تهیه گردید. جدول شماره 1 وسعت بیابانهای ایران را به تفکیک برای استانهای مورد مطالعه نشان می دهد.
از آنجا که برخی از استانهای مورد مطالعه، اطلاعات مورد نیاز برای تهیه نقشه سراسری را تا زمان تدوین گزارس نهایی طرح ملی ارسال نکرده و برخی از مناطق ایران نیز در زمره استانهای مورد مطالعه قرار نداشتند سعی وافر بعمل آمد تا یرای پوشش دادن نقشه های سراسری حتی الامکان از اطلاعات موجود کشور که توسط سایر ارگانها در ارتباط با زمینه مطالعاتی این طرح تهیه شده است استفاده شود از این رو ممکن است مساحت نهایی نقشه سراسری بیابانهای ایران با جمع جبری مساحت بیابان موجود در استانهای کشور اندک تفاوتی داشته باشد که در پاره ای موارد این تفاوت جزئی می تواند از اصلاحات لازم هنگام تلفیق نقشه های استانی بصورت کشوری ناشی شده باشد.
شکل فوق نقشه نهایی بیابانهای ایران را از جنبه اقلیم شناسی نشان می دهد. به استناد این نقشه 706672 کیلومتر مربع (معادل 42.88 درصد) از وسعت ایران را بیابانهای اقلیم شناسی در بر گرفته اند. همانطور که در نقشه مربوطه مشاهده می شود بیابانهای اقلیم شناسی عمدتا در دو منطقه مرکزی و ساحلی ایران گسترده شده اند بیابانهای داخلی در محاصره دو رشته کوه زاگرس و البرز قرار گرفته است بطوری که می توان آن را در ردیف بیابانهای باد پناهی قرار داد این بیابانها معمولا در پشت سلسله کوههایی که ابرهاى بارانزا نمى توانند به آنجا برسد به وجود مى آیند زیرا هنگام صعود هوا از کوهستان توده هوای مرطوب در دامنه بادگیر کوهستان رطوبت خود را بصورت بارش از دست می دهد و به صورت هوایی خشک و گرم در دامنه بادپناه سرازیر می شود به این ترتیب رطوبت نسبى کاهش یافته و وزش باد گرم وخشک دراین جبهه کوهستان سبب پیدایش بیابان مى شود
خصوصیات و ویژگی بیابانهای اقلیم شناسی ایران:
بیابانهای اقلیم شناسی ایران که در این طرح پژوهشی مورد بررسی قرار گرفته اند مناطقی را در بر می گیرندکه میانگین بارندگی سالانه آنهاکمتر از 200 میلیمتر است این مقدار در برخی از مناطق مانند استانهای یزد، اصفهان، سیستان و بلوچستان ، سمنان و مناطق مرکزی ایران به کمتر از 90 میلیمتر نیز می رسد. در این مناطقضریب تغییرات بارندگی بیش از 40 میلیمتر ، صریب بی نظمی بارش بیشتر از 13 میلیمتر و میزان تبخیر عموما بیش از 2000 میلیمتر و در مناطقی مانند یزد و سیستان و بلوچستان به بیش از 3000 میلیمتر در سال می رسد.
چکیده
این مقاله به طور خلاصه ، روش شناسی و برنامه عملیاتی مطالعه ( جزایر گرمایی ) در شهر والنسیا را مرور می کند . در عین حال به بررسی نقش فضای سبز در توزیع و الگوی دمای شهر
می پردازیم . و به این ترتیب داده های مورد نیاز مهندسی بوم شناختی که بخشی از برنامه ریزی شهری نوین است را فراهم می آوریم
کلمات کلیدی :
اقلیم شهری ، جزایر گرمایی ، فضای سبز ، والنسیا ، اسپانیا
1- مقدمه :
اساس اقلیم شهری نوین به اوایل قرن 19 برمی گردد ، زمانی که هاورد اولین فعالیت خود را تحت عنوان اقلیم لندن بر پایه مشاهدات هواشناسی در سال 1813 منتشر کرد . کار وی با
کار ( Chandlers ) تحت عنوان « اقلیم لندن » که حدود 30 سال بعد منتشر گردید ، تقویت شد . از آن پس تحقیقات در این زمینه بخصوص در آمریکا ، ژاپن و اروپا بسیار افزایش یافت .
امروزه مطالعات اقلیم عناصر شهری بیشتر بر روی آن دسته از عناصر شهر متمرکز و تثبیت شده که نقش مهمی در تغییر عناصر اقلیمی بازی می کنند .
برخی محققان ( Oke 1978 ) نشان داده اند که شدت و ویژگیهای این تغییرات متفاوتند ، چه شهر را یکجا در نظر بگیریم یا هر یک از اجزای آن را جداگانه بررسی کنیم ( مانند خیابان کشی ، تراکم و نوع ساختمانها و ... ) . بنابراین بین لایه مرزی شهر و لایه تاج پوش شهر باید تمایز قایل شویم .
لایه تاج پوش شهر ( لایه آسمانه )که مهمترین قسمت مورد مطالعه ماست از سطح زمین تا بام ساختمانها را شامل می شود که باد و دما تغییرات مکانی شدیدی را در این قسمت نشان می دهند . همچنین طرح و عرض خیابانها ، نوع کاربری زمین ، مصالح مورد استفاده در ساختمانها و جاده ها ، اختلاف ارتفاع و مسیر قرارگیریشان الگوهای خود اقلیمی پیچیده ای را پدید می آورند .
دما مهمترین متغیر تاثیرگذار و یکی از مهمترین خصوصیات اقلیم شهری محسوب می شود .به همین دلیل اصطلاح جزایر گرمایی که Manley در سال 1958 وضع کرد قبول همگانی یافت . بعدها ( Oke 1973 ) جزیره گرمایی را در یازده شهر اروپایی اندازه گیری نمود و معادله مفیدی برای تخمین حداکثر اختلاف دما بین مناطق شهری و مناطق روستایی و پیرامونی به دست آورد ،
وی حداکثر جزیره گرمایی ( MHI ) به عنوان تابع جمعیت (P) به صورت زیر ارائه کرد :
MHI = 2.01 log P- 4.06 ( 0C )
با توجه به این مطالعه حداکثر جزیره گرمایی در شهر والنسیا عبارت است از :
2.01 log 777.427- 4.06 = 7.7 0C .
یکی دیگر از متغیرهای اقلیمی که بر روی جزیره گرمایی اثر می گذارد باد است .
بزرگترین اختلاف دمای شهر و روستا در شرایط واچرخندی دیده می شود که باد نمی وزد و آسمان صاف است ، در نتیجه روز آفتابگیر و شب هنگام هوا به سرعت سرد می شود . تاثیر باد باعث ضعیف شدن جزایر گرمایی و پایین آمدن دما در مسیر وزش باد می شود .
Oke و Hannell عنوان نمودند که باد دارای یک سرعت بحرانی است که بیش از آن سرعت جزیره گرمایی پدید نمی آید و این سرعت بحرانی تابعی از اندازه و جمعیت شهر است و به صورت فرمول زیر ارائه می شود :
U= 3.4 log p – 11.6 ( m/s )
برای والنسیا این سرعت بحرانی به صورت زیر به دست می آید :
3.4 log 777.427 – 11.6 = 8.4 m/s
مطالعات پیشرفته ای در زمینه جزایر گرمایی انجام گرفته است . اکثر این مطالعات ، از طریق ایجاد انواع رویه های شهری و به کمک مدل ( VIS ) 1 انجام گرفته است . در این مدل معیار طبقه بندی تابعی از درصد رویه های پوشیده از گیاه ، رویه های ناتراوا و زمینهای لخت می باشد .
در اینجا می کوشیم با تکیه بر این آگاهی ها نقش تلطیف کننده مناطق سبز شهری را بررسی کنیم
پوشش گیاهی در شهر تنها نقش تزئینی ندارد بلکه عملکرد تعدیل کننده محیطی نیزدارد . ( آب جو را حفظ می کند ، در تبخیر نقش دارد ، صافی آلودگی هوا و تنظیم کننده عالی هوا ، گرما و مرطوب کننده محیطهای شهری است ) . ( Horbert et al ., 1982 ) .
امروزه نقش بوم شناختی مناطق سبز شهری برای همگان روشن است . به همین دلیل ما اعتقاد داریم که بررسی در زمینه مهندسی بوم شناختی نقش مهمی در ایجاد ترازمندی دارد بطوریکه در محیطهای شهری کمیت و کیفیت آن قابل توجیه است .
روش شناسی :
روشی که در اینجا برای مطالعه جزیره گرمایی و اثرات فضای سبز به کار گرفته ایم تا حدی همان روش متداولی است که داده ها با اتومبیل در حین عبور از شهر گردآوری می شوند . دو مسیر عمود بر هم به طول 18 کیلومتر ( تصویر 1 ) انتخاب شد و در 22 نقطه از این مسیر اندازه گیریها انجام گرفت . این نقاط اندازه گیری را بگونه ای انتخاب کردیم که منطبق بر تنوع تراکم شهری باشد و موقعیت پارکهای کوچک و بزرگ در آن لحاظ شده باشد . برای انجام اندازه گیریها از دماسنج نم سنج ( HANNA model HI- 8751 ) و برای هر یک سنجنده مناسبی در نظر گرفته شد . برای پرهیز از اثر گرمایش اتومبیل این دستگاهها بر خلاف معمول روی اتومبیل نصب نشدند بلکه برای هر بار اندازه گیری اتومبیل را متوقف کرده و دستگاه را روی چهارپایه چوبی به ارتفاع 6/1 متر از سطح زمین و به فاصله 5 متری از ساختمانها قرار داده و اندازه گیریها را انجام دادیم . از این مسیرهای مختلف داده های دما و رطوبت در فاصله 15 ژانویه تا 25 فوریه که از دیدگاه آماری سردترین دوره های سال در والنسیا است اندازه گیری شده است . اندازه گیریها همه در شب از ساعت 23 به وقت گرینویچ به بعد انجام گرفت .
بحث و نتیجه گیری :
به این ترتیب یک نیمرخ حرارتی از 12 فوریه 1995 برای ساعت 23 به وقت گرینویچ به دست
آمد . در این نیمرخ تفاوت دمای مرکز شهر با خارج شهر به بیش از 5 درجه می رسید . وضعیت نیمرخ بر روی شهرهای کوچک حاشیه ای (picana و ( Alboraya جالب توجه است .
در مرتبه اول اندازه گیری ، بالاترین دما در بخشی از شهر که پر از ساختمانهای بسیار بلند بود مشاهده شد . بنابراین طبعاً می بینیم که این بخش از شهر عرصه استخرهای هوای داغ
است (شکل 2a ) . سپس داده های خود را با داده های ایستگاههای هواشناسی داخل و خارج شهر مقایسه کردیم که در همان روز و همان ساعت به ترتیب دمای 13 و 19 را ثبت کرده بودند . در برگشت مسیر را طوری انتخاب کردیم که از پارک Viveros ( یک پارک 20 هکتاری مستطیل شکل ) و بیشه های کنار رودخانه Turia ( نوار مشجری به پهنای 120 متر ) بگذریم تا بتوانیم اثر این فضاهای سبز را روی نیمرخ حرارتی ببینیم . در نزدیکی این بیشه زار ها 5 اندازه گیری انجام دادیم و برای درک اثر این دو فضای سبز باید دمای بقیه شهر نیز با این نیمرخ مقایسه
شود ( شکل 2b ) .
میانگین دمای دو ایستگاه هواشناسی والنسیا یکی در مرکز شهر و دیگری در 10 کیلومتری شهر
( در محل فرودگاه ) نشان می دهد که معمولاً دمای مرکز شهر بالاتر از دمای فرودگاه است . طی 10 سال گذشته بالاترین تفاوت میانگین دما بین شهر و فرودگاه 3/1 در جه سلسیوس در زمستان بوده ، در صورتیکه در تابستان دمای دو ایستگاه تقریباً یک اندازه است . این پدیده شاید ناشی از الگوی نسیمهایی است که در تابستان جزیره گرمایی شهر را از بین می برد .
با این حال با توجه به جهت حرکت خورشید ، در ساعتی از روزهای زمستانی خورشید حاشیه شهر را زودتر گرم می کند و مرکز شهر به دلیل وجود ساختمانها بلند نوری دریافت نمی کند و سردتر می ماند . برای بررسی این پدیده دو مسیر تازه در جهت مخالف انتخاب شد و در 15 فوریه ساعت 9 به وقت گرینویچ اندازه گیرها انجام گرفت . این بار نیمرخ حرارتی عکس نیمرخهای قبلی بود و افت حرارتی معادل حدود 4 درجه سلسیوس را در مرکز شهر نشان می داد .
نتیجه گیری :
بررسی های ما نتایج زیر را نشان داد :
1- مقدار تفاوت دمای بین شهر و مناطق پیرامون مطابق پیش بینی معادله شماره 1 نبود . زیرا در زمستان 1995 شبهای سردی نداشته ایم . از میان 30 اندازه گیری که در فاصله 15 ژانویه تا 20 فوریه انجام شد قوی ترین جزیره گرمایی در 12 فوریه مشاهده شد . کمینه و بیشینه دمای مشاهده شده به ترتیب 4/9 و 8/19 در جه سلسیوس بود . از این گذشته با اینکه سرعت باد خیلی زیاد نبود شرایط واچرخندی که بتواند به ایجاد جزیره گرمایی بیانجامد حاکم نبود.
2- به دلیل افزایش نم نسبی در فضاهای سبز و سرمایش حاصل از آن نقش اساسی فضای سبز در تعدیل دما مشاهده شد . که با گزارش سایر محققان در این زمینه هماهنگی دارد.
در این زمینه به منابع زیر می توان رجوع کرد : ( Terjung and O, Rourque , 1981 ) (O, Rourque and Terjung , 1981 ) ( Oke , 1973 ) البته در این مطالعه افزایش نم نسبی مستقیماً بررسی نشد . بررسی ما نشان داد که در فضاهای سبز (تصویر2b ) حتی در مواقعی که شرایط برای تشکیل جزایر مناسب نبود دما نسبت به هسته بیشینه دمای شهر 5/2 درجه سلسیوس کمتر بود .
3- روشن است که این بررسی ها اهمیت زیادی دارد . فضاهای سبز یکی از عناصر اساسی مهندسی بوم شناختی هستند که در برنامه ریزی شهری نقش دارند . در برخی از کشورها گروههای برنامه ریزی شهری عمدتاً شامل معماری است و به همین دلیل اطلاع چندانی در مورد جنبه های بوم شناختی فضاهای سبز شهری ندارند و نمی توانند تصمیم درستی در مورد کمیت و نوع گونه های گیاهی مناسب اتخاذ کنند . این موضوع در قلمرو مهندسی بوم شناختی جای می گیرد و تصور ما این است که برای بوم شناسی شهری و حفظ محیط زیست اهمیت ریشه ای دارد .
اقلیم انرژی طراحی ساختمان
یکی از زیربناییترین اصول در طراحی ساختمان و معماری همساز با اقلیم، در نظر گرفتن پارامترهای هواشناسی در هنگام طراحی است.
اهمیت تاثیر نوع اقلیم بر طراحی ساختمان، لزوم بررسی و تحقیقات جامعی را در این زمینه ایجاب کرده است. از اینرو باید دادههای اقلیمی، خوداقلیمی و هواشناسی به منظور استفاده از انرژی، در طراحی ساختمان مورد توجه قرار گیرند. صحت و دقت ظرفیت طراحی، بازده طراحی و محاسبات مربوط به انرژی ساختمان، به کیفیت دادهها و اطلاعات اقلیمی بستگی دارد. از همینرو به کارگیری دقیق اطلاعات هواشناسی برای به دست آوردن بازده انرژی بیشتر در ساختمان و جلوگیری از هدر رفتن آن، در کشورهای در حال توسعه مانند ایران ضروری است.
«بهرام بختیاری» از کارشناسانی است که انجام مطالعات در زمینه معماری همساز با اقلیم در کشوری مانند ایران را به دلیل وجود تنوع اقلیمی، الزامی میداند. بر همین اساس بختیاری دادههای اقلیمی را مورد ارزیابی قرار داده و کیفیت دادههای اقلیمی مورد استفاده در طراحیهای مربوط به انرژی ساختمان و مشکلات بسط دادن آنها را مورد بررسی قرار میدهد.
وی همچنین برای بهرهوری از بیشترین بازده وضعیت اقلیمی این منطقه، چگونگی استفاده از اطلاعات اقلیمی در طراحیهای معماری و شبیهسازی مربوط به انرژی ساختمان را مورد توجه قرار میدهد.
به عقیده این پژوهشگر، یکی از زیربناییترین اصول در طراحی ساختمان و معماری همساز با اقلیم، در نظر گرفتن پارامترهای هواشناسی در هنگام طراحی است. بدون اطلاعات صحیح و دقیق هواشناسی، امکان طراحی موثر و کارآمد سرویسهای مختلف ساختمان وجود نداشته و نمیتوان میزان بهرهوری از انرژی را پیشبینی کرد.
چنانچه بختیاری میگوید،اگر چه علوم مختلف در جهان رو به پیشرفت است، اما گفته اخیر از سیزده سال پیش تاکنون همچنان معتبر مانده است. برای تعیین دادههای اقلیمی موردنیاز در طراحی یک ساختمان و استفاده موثر و کارآمد از آنها، یک درک کلی از وضعیت اقلیمی منطقه و شرایط محلی و همچنین شرایط طراحی ساختمان ضروری است.
در سالهای اخیر در کشورهایی مانند آمریکا و انگلستان از معماریهای مدرن با در نظر گرفتن موضوعات مختلف محیطی و بهرهوری از انرژیهای طبیعی، استفاده میکنند و در این امر بیشتر از اطلاعات دقیق و جدید هواشناسی بهره میگیرند.
در عین حال در برخی از کشورهای در حال توسعه در آسیا نیز کاربرد اطلاعات اقلیمی در بحث ساختمان مورد توجه قرار گرفته است.
بختیاری، با بیان این مطلب میافزاید: «از طرفی طی سالهای اخیر در ایران، با افزایش جمعیت، توسعه ساختمانسازی و تقاضای انرژی به سرعت رو به افزایش گذاشته است. از اینرو برای پاسخ به این تقاضا، نیاز به اطلاعات هواشناسی برای کارآمد کردن انرژی در طراحیهای مدرن ساختمان بیش از پیش احساس میشود.»
گرچه اندازهگیریهای هواشناسی چند دههای است که در بسیاری از شهرهای ایران انجام میشود، اما تحقیقات کمی در زمینه تکمیل جزییات دادههای هواشناسی برای طراحی ساختمان و بررسی خصوصیات اقلیمی با توجه به معماری و توسعه شهری انجام شده است. به نحوی که دادههای اقلیمی در بیشتر نقاط ایران محدود بوده و باید گسترش داده شوند.
بختیاری دادههای اقلیمی و هواشناسی کرمان را به عنوان نمونه مورد توجه قرار داده و خصوصیات اقلیمی مهم برای طراحی انرژی ساختمان و شبیهسازی آن را تشریح میکند.
کیفیت دادههای اقلیمی
برای اطمینان ازهمگنی زمانی و داخلی بین دادههای هواشناسی به طور معمول باید از یک سیستم کنترل کیفیت استفاده شود.
بختیاری، در این باره می گوید: «منظور از کیفیت دادههای اقلیمی، تست خطا و همگنی که توسط هواشناسان انجام میگیرد، نیست، بلکه منظور گستردگی و تنوع دادههای هواشناسی است که توسط محققان و طراحان ساختمان مورد استفاده قرار میگیرد.»
تنوع دادههای هواشناسی
تنوع دادههای اقلیمی به طور معمول توسط تعداد سالهای آماری دادههای موجود تعیین میشود. به طورکلی با افزایش طول دوره آماری دادههای ثبت شده و استفاده از آمار جدید، مطلوبترین نتیجه حاصل میشود. برای مثال سازمان هواشناسی جهانی، یک دوره 30 ساله از درجه حرارت هوا را به عنوان یک شاخص درازمدت اقلیمی و یک نرمال دمایی توصیه کرده است. در حالی که معماران بیشتر یک دوره 10 تا 15 ساله را به عنوان طول دوره آماری پدیدههای عمده اقلیمی در زمان طراحی مدنظر قرار میدهند.
در هر حال دادههای هواشناسی که در مکانهای مختلف به ثبت میرسند، از لحاظ طول مدت و کیفیت آماری متفاوت هستند.
به گفته این کارشناس، در بسیاری از ایستگاههای هواشناسی برخی پدیدهها مانند دمای هوا و فشار جوی، تاریخچه اندازهگیری به نسبت طولانی دارند. در حالی که بعضی از عناصر دیگر مانند تشعشع خورشیدی، در چند دهه اخیر ثبت شده و اطلاعات ناچیزی در این مورد موجود است.
بعضی از اندازهگیریهای دیگر مانند تشعشع غیرمستقیم خورشید در بسیاری از ایستگاههای هواشناسی انجام نمیشود. به این لحاظ دادههای اقلیمی مورد احتیاج در طراحی انرژی ساختمان در بسیاری از مکانها محدود بوده و یا اصلا موجود نیست.
دادههای هواشناسی و تعداد سالهای آماری موجود برای طراحی ساختمان در کرمان نشان میدهد، اگر چه تعداد بسیاری از پارامترها تاریخچه اندازهگیری به نسبت طولانی و نرمال دارند (بیش از 30 سال)، اما میتوان گفت اطلاعات به علت کمبود دادههای تشعشع خورشیدی ناقص هستند، به گونهای که تشعشع خورشیدی روزانه از سال 1370 ثبت شده و اندازهگیریهای ساعتی مربوط به شدت تابش خورشید در شش سال اخیر انجام گرفته است.
تشعشعات مستقیم و غیرمستقیم خورشید که در طراحی سیستم تابش ساختمان کاربرد دارند، در بعضی مکانها به طور معمول توسط ایستگاههای هواشناسی اندازهگیری نمیشوند. همچنین مشتقات اطلاعات خورشیدی مانند میزان ابرناکی و طول مدت تابش آفتاب نیز در طراحی، حایز اهمیت هستند که در صورت فقدان وسیله اندازهگیری، میتوان با استفاده از مدلهای ریاضی آنها را برآورد کرد. لازم به ذکر است که به علت گستردگی حجم وسیع اندازهگیریها در سالهای اخیر، نیاز به تشکیل بانک اطلاعاتی پارامترهای هواشناسی در ایستگاهها احساس میشود.
پارامترهای هواشناسی و طراحی انرژی ساختمان
تنوع دادههای هواشناسی مورد نیاز در معماری ساختمان وابستگی نزدیکی به روشهای آنالیز طراحی و توسعه علم طراحی ساختمان دارد. در روزگاران اولیه برای طراحی ساختمان، فقط وضعیت اقلیمی منطقه از نظر دمایی مورد آنالیز قرار میگرفت.
بعدها کدهای هواشناسی دو رقمی و سپس دادههای ساعتی هواشناسی برای محاسبات ساده مربوط به انرژی ساختمان مورد استفاده قرار گرفتند. در حال حاضر از آنجایی که اقلیم با آسایش انسان در ارتباط است، معماران و مهندسان برای اجرای جزییات آنالیزهای مربوط به انرژی و شبیهسازی نرمافزاری، احتیاج به دادههای کامل اقلیمی ساعتی دارند تا بتوانند روشهای شبیهسازی انرژی در طراحی ساختمان را گسترش دهند.
به گفته بختیاری، نوع دادههای هواشناسی مورد استفاده ممکن است با توجه به وضعیت طراحی محلی تغییر یابند. به طور مثال در کشور چین، دادههای اقلیمی برای طراحی دمایی ساختمان به شکل کدهای طراحی، تهیه و به صورت استاندارد در میآیند.
در هر حال، یکی از مشکلات کشورهای در حال توسعه، تعداد کم یا فقدان دادههای ساعتی هواشناسی ثبت شده است.
علاوه بر این مشکل قرار دادن دادههای هواشناسی در دسترس عموم نیز وجود داشته و استفاده از اطلاعات به چند اداره دولتی محدود میشود و دسترسی به دادهها در شرایط خاصی امکانپذیر است. به همین دلیل بختیاری تشریح تمامی دادههای هواشناسی کرمان را امکانپذیر نمیداند. اما تلاش میکند یک دید کلی از وضعیت اقلیمی و فاکتورهای هواشناسی موثر در طراحی انرژی ساختمان
بطوریکه قلل برجستگی های محلی همچون جزایری در اقیانوس مواج مه ،زمانی آشکار وگاهی ناپدید می شوند وبیش ازبیش برزیبایی مناظر طبیعی می افزایند .با توجه به موقعیت جغرافیایی آن در حاشیه دریای خزر از شرایط اقلیمی مساعدی برخوردار می باشد .
این مجموعه کوهستانی تاریخچه زمین شناسی بسیار طولانی ونسبتاً پیچیده ای دارد .قدیمی ترین سنگهایی که در بخش جنوبی کوهستانهای تالش شناسای شده اند مربوط به پرکامبرین می باشند که به صورت اپیدوتیت ، آمفی بولیت ،گنیس ها و… در نواحی شاندرمن واسالم در اسکلت ناهمواریها ظاهر شده وگاهی حتی در مرتفع ترین قلل کوهستان درنواحی ماسوله به صورت میکاشیب وکوارتزیت به چشم می خورند .این سنگها دوبار تحت تاثیر دگرگونی قرار گرفته اند .( کلارک وهمکاران ۱۹۷۵) .
اغلب رسوبهای دروان اول در این کوهستان شناسایی شده اند .جنس و ویژگیهای فیزیکی این رسوبها نشانه نوسانات مکرر این قلمرو در طول دوران اول می باشد وفعالیتهای ماگمائی نیز کم وبیش وجود داشته اند .دوران دوم درایجاد ناهمواریهای تالش نقش تعیین کننده تری داشته است ، رسوبهای دوره های تریاس و ژوراسیک وکرتاسه به صور مختلف درتشکیل ناهمواریها حضور دارند .بطوریکه می توان گفت که بخش فراوانی ازاسکلت کوهستان از سنگهای دوره های ژوراسیک وکرتاسه تشکیل شده اند .گسل های متعدد وچین خوردگیهای مختلفی در سازندهای دوره دوم مشاهده می شوند هرچند گاهی محور تغییر شکل ناهمواریها امتداد شرقی – غربی دارند اما روند اصلی عناصر تشکیل دهنده ناهمواری شمال غربی ، جنوب شرقی است .برخلاف سایر نواحی ایران ، بین سازندهای ژوراسیک وکرتاسه در تالش هم شیبی وجود دارد .
در دوران سوم براثر دخالت حرکات زمین ساختی پایان کرتاسه ، شرایط حوضه های رسوبی نسبت به گذشته بکلی تغییر می کند .کوههای جنوبی تالش از آب خارج شده ،در حالیکه نیمه شمالی قلمرو تالش در زیر دریاهای اوائل دوران سوم باقیمانده ورسوب گذاری در آن ادامه می یافته است . بهمین دلیل درحال حاضر سنگهای دوران سوم در دامنه های شرقی ونیمه شمالی کوههای تالش اسکلت اصلی ناهمواریها راتشکیل می دهند .دوران سوم زمان فعالیت ماگماتیسم در ایران بوده است لذا بخش اعظم سنگ ها یدورانسوم ازماسه سنگهای توفی وتوف ها یبرشی وگدازه های آندریتی تشکیل شده اند .تعداد زیادی از قلل کوهستان بکروداغ از این نوع سنگها به وجود آمده اند .
سرانجام دراثنای آخرین حرکات زمین ساخت پلیو – کواترنر ( پاسادنین ) مجموعه ناهمواری های تالش از آب خارج شد وبه صورت سدی عظیم در حد فاصل دریای خزر وآذربایجان ظاهر شده است .
تحول پیکر شناسی تالش
پس از عملکرد آخرین وشاید نیرومندترین حرکات زمین ساخت پلیو – کواترنر ، مجموعه کوهستان تالش به عنوان بخشی از ناهمواریهای ایران در ارتباط باشرایط ناحیه ای به صورت واحد ژئومورفولوژی مشخصی شکل گرفته است .این واحد کوهستانی متناسب با شرایط حاکم برآن درطول دوران چهارم به تحول خود ادامه داده وبشکل کنونی دست یافته است .در دوران چهارم جدید متعاقب تغییرات منطقه ای ومحدود شدن هرچه بیشتر وسعت دریای خزر ، جلگه ظاهری به تدریج به وجود آمده وسبب گسترش قلمرو تالش شده است .
هرچند عوامل فرسایش درطول میلیون ها سال چهره اصلی این کوهستان را به شدت تغییر داده ودستکاریهای عمیقی در آن صورت گرفته است .اما نقش همین عوامل در کواترنر جدید ظاهراً آثار دخالت های قدیمی دینامیک بیرونی را بکلی از بین برده وباتوجه به شواهد موجود در محل ، مهمترین آثار بازمانده از آن عوارض مربوط به اواخر دوران چهارم قدیم می باشد .چون کوههای تالش از نظر عرض جغرافیایی ( از ماسوله تا آستارا) گسترش زیادی ندارد وموقعآن نسبت به دریای خزر از مشابهت زیادی برخوردار است ، بنابراین عامل عرض جغرافیایی در تغییر فرایند های دینامیک بیرونی نقش چندانی نداشته وشرایط اقلیمی با تفاوت اندکی از جنوب به شمال یکسان بوده است .
کوههای تالش
کوههای تالِش زنجیرهای از کوهها است که در شمال غربی ایران و جنوب شرقی جمهوری آذربایجان قرار گرفتهاست.
این کوهها بخش شمال غربی رشتهکوه البرز را تشکیل میدهند و از زمینهای پست لنکران به سوی جنوب شرقی امتداد یافته و تا دشتهای سفیدرود در ایران ادامه مییابند.
کوهستان تالش چند قله بلندتر از ۳ هزار متر دارد و بیشینه بارندگی در این کوهستان میان ۱٬۶۰۰ میلیمتر تا ۱٬۸۰۰ است که بالاترین میزان بارندگی در ایران و در جمهوری آذربایجان است.
کوههای تالش در شمال غربی به کوهستان سبلان میپیوندد. رشتهکوههای تالش دارای سه رشته اصلی است. در میان آنها، طولانیترین رشتهکوه، کوههای تالش است که در مزر با ایران و به طول ۱۰۰ کیلومتر کشیده شده و تا ۸ کیلومتری ساحل خزر ادامه دارد. بلندترین قله آن «قیزیلیوردو» نام دارد. منطقه تالش اقلیمی ملایم دارد. نواحی «آستارا» و «لنکران» دارای اقلیمی جنبمداری بوده، زمستانهایی ملایم و تابستانهای نسبتا گرم دارند.
آب رودخانههای بلغاز، گویتپه، ولش، قومباشی، سوداشار، بشرو، آستارا و تعدادی دیگر که از کوههای تالش سرچشمه گرفته و در این نواحی جریان دارد، در آبیاری مورد استفاده قرار گرفته و از اهمیت خاصی برخوردارند. کوههای تالش و جلگه لنکران، دارای پوشش خاک بسیار غنی است. در این نواحی، در کنار چمنزارهای گسترده و چراگاههای سرسبز، جنگلهای ارزشمندی نیز وجود دارد.
جنگلهای تالش
جنگلهای تالش عمدتاً در کوههای تالش و نیز در بخشهایی از جلگه لنکران گسترده شده است. این جنگلها که تا ارتفاع ۲۲۰۰ متری از سطح دریا گسترده شدهاند حدود ۱۵۰ هزار هکتار مساحت را دربر میگیرد. در این گستره، جنگلهای جنبمداری تیپ هیرکان وجود دارد، به استثنای دیابار، در تالش در مساحت ۳۶۹۰۰ هکتاری، ۱۱۶۷ نوع رستنی شمارش شده است. از نظر تنوع گونهها، تالش در میان ۱۸ایالت پوشش گیاهی قفقاز، مقام اول را داراست. از ۱۵۰ نوع درختان و بوتههای جنگلی ۳۶ گونه آن بومیاند.
در جنگلهای هیرکان تالش آکاسیا، گلابی هیرکان و آکاسیای ابریشمی موجود است که نشان دهنده ارتباط ژنتیکی این جنگلها با پوشش گیاهی آسیای شرقی و هیمالیا در گذشتههای دور بوده است. در جنگلهای تالش، به علت مواجهه با دوره یخچالی شدن، نمونههایی از پوشش گیاهی آن دوره برجای مانده و محافظت شده است. این موضوع از نظر بررسیهای تاریخی جنگلهای جهان از اهمیت بسیار برخوردار است. در جنگلهای تالش پراکندگی انواع درختان ویژه از جمله درخت آهن، بلوط شاه بلوطی برگ، آکاسیای ابریشمی، لهله خزر، شمشاد هیرکانی، گردو، انجیر هیرکانی، را میتوان مشاهده کرد. از درختان بوتهای میتوان از آلوچه، ازگیل، زالزالک، ارجنگ، انار، شمشاد کولخیسی، کولهخاس، دانایا، نام برد که از نمونههای ارزشمند جنگلی بوده و اشکوب پایینی جنگل را پوشاندهاند.
در گسترش جنگلهای کوهستانی تالش، ارتفاعات تأثیر داشتهاند و نوارهایی از مناطق را به وجود آوردهاند. این نوارها به نواحی دشت، پایینکوه، میانکوه، بالاکوه، جنگلهای نیمهآلپی و چمنی ـ کوهی تقسیم میشوند. هر نوار دارای پوشش گیاهی ویژه خود است. در نواحی دشتی توسکا، یالانقوز، بلوطهای شاهبلوطی برگ، درخت آهن در عین حالی که سودبخش است، به این نوع درخت در نوار جنگلی بالاکوهی کمتر برخورد میشود. در نوار جنگلی بالاکوهی شاه بلوط شرقی، افرا و ممرز درختان غالب را تشکیل میدهند.
مکتب رئالیسم
مقدمه :
در دنیای پیچیده امروزی هیچ کسی بی نیاز از تعلیم و تربیت نیست . با توجه به اینکه در عصر انقلاب ارتباطات قرار گرفته ایم و دستیابی به فن آوری نیاز همه ما می باشد و این مهم مگر با تحقیق و پژوهش و برنامه ریزی و مطالعه بوجود نخواهد آمد . لذا نگارنده بر آن شد تا در مورد مکتب های جغرافیای یکی را به عنوان موضوع تحقیق انتخاب نموده ، و در مورد آن از لحاظ مفهوم و چگونگی تاثیرات آن بر زندگی انسان و مکتب های جهانی و همچنین تشابهات و تفاوت های آن با مکتب های دیگر جغرافیایی و تاثیرات آن بر پیشرفت علم جغرافیا بررسی و تحقیق نموده و نحوه شکل گیری این مکتب و بنیانگذاران آن و مکان و چگونگی آن مکتب را به رشته تحقیق و تحریر بکشد . تا گامی حداقل کوچک همراه جویندگان علم و دانش برداشته باشم
چکیده :
مکتب رئالیسم بر اساس حقیقت جویی و واقع بینی بنا شده و بر اصالت واقعیت خارجی قائل است این نهضت در قرن 18 در اروپا پدید آمد و در قرن 19 بسرعت راه پیشرفت را طی کرد و بزرگترین و درخشانترین مکتب ادبی جهان گرید. به همین جهت این نهضت را می باید به دو دوره تقسیم کرد :
1. رئالیسم قرن هیجده که پیشاهنگان آن در انگلستان دانیل دوفو و هنری فیلوبنگ می باشند .
2. رئالیسم قرن نوزدهم که پیشوایان در فرانسه بومارشه ، مرسیه ، بالزاک و در انگلستان چارلز دیکنز ، هنری جیمز و در روسیه تولستوی ، گونچاروف و ماکسیم گرکی بوده اند.
پیروان این مکتب برخلاف دومانیک ها به توصیف توده و زندگی اجتماع خویش می پردازند و آن را چنان که هست ، تشریح می کنند . هنر رئالیست همواره سعی دارد زندگی را به آن شکلی که واقعا هست نمایش دهد نه به آن شکلی که باید باشد . هدف هنرمندان این مکتب پی بردن و نمایاندن چگونگی واقعی هر چیز و بستگی های درونی دیگر پدیده هاست و از این جهت رئالیست همیشه در مقابل ایده آلیست و دومانتیک قرار می گیرد. و این علم به توصیف درستی و چگونگی واقعیت جهان می پردازد.
رئالیسم :
واژه رئالیسم از رئل «real » به معانی واقع و واقعیت است ، و در مجموع به معنای حقیقت جویی و واقع بینی است و در واقع به معنای حقیقت جویی اجتماعی و هنری و علمی عصر بوده و به معنای مکتب اصالت واقع است .
مکتب رئالیسم یا واقع گرایی:
مکتبی فلسفی است که مدعی است بین علم و معلوم تطابق وجود دارد . یعنی علم جهان را چنان که واقعا هست توصیف می کند .
واقع گرایی متضمن مفهوم صدق یا حقیقت است . هدف علم نزد واقع گرایان توصیف صادق و درست چگونگی واقعیت جهان است . چنانچه گزاره ای که به آن علم داریم در عالم خارج از ذهن برقرار باشد علم ما از معلوم درست و صدق است . در غیر این صورت علم ما نادرست و کاذب است.
رئالیسم در نیمه دوم قرن 19 یعنی 1850 بوجود آمده است و از آن تاریخ طرفداران زیادی پیدا کرده و گسترش یافت و هنرمندان به ویژه رمان نویسان برای نزدیک کردن هنر با واقعیت عقیده داشتند که مناظر زندگی و جهان بی کم و زیاد و بدون دخل و تصرف عنوان شوند .
رئالیست یعنی اصالت واقعیت خارجی ، این مکتب به جود جهان خارج و مستقل از ادراک انسان قائل است و در واقع باید گفت همه انسانها رئالیست هستند زیرا همه به وجودد نیای خارجی اعتقاد دارند .
رئالیسم و مکتب فلسفی آن بر این ادعا اند که بین علم و معلوم تطابق وجود دارد و درک صحیحی از خصایص رویدادها یا امور اشخاص بدون اینکه احساساتی مانع مشاهده دقیق آنها شود وجود دارد .
واقع گرایان معتقدند جهان مستقل از فهم انسان وجود دارد و فهم انسان می تواند کاشف پاره ای از امور در عالم خارج باشد و معتقدند نظریه می تواند صادق باشد حتی اگر کسی به آن اعتقاد نداشته باشد. و سعی بر آن دارند که تجربه واقعی به خواننده منتقل شود و به این منظور به توصیف دقیق جزئیات می پردازند. و رئالیست ها معتقدند که آدم ها در اصول با یکدیگر توافق دارند و در بکار گیری این مهم با یکدیگر تفاوت دارند.
ادامه مطلب
از نگاه زمین ریخت شناسی سه چهره مورفولوژیک، در استان خوزستان حاکم است. اول واحدهای کوهسار که در شمال خاور استان قرار دارند. دوم واحدهای تبه ماهوری که نواحی واقع پیرامون دزفول، رامهرمز، و اهواز را زیر پوشش دارند. سوم دشت های آبرفتی و پهنه های سیلابی که زمین های واقع در جنوب اهواز تا سواحل خلیج فارس را تشکیل و نوع زمین ریخت های نهشتی هستند. در ریختها گفته شده پدیده های تکتونیکی ، ترکیب سنگ شناسی سازندهای زمین شناسی ، میزان تراکم و فرسایش پذیری سنگها و بالاخره خاستگاه زایشی (فرسایشی - نهشتی ) نقش دارند.
جایگاه ساختاری استان خوزستان در ایالت زمین ساختی - رسوبی زاگرس است که تاریخچه رسوبی و ساختاری ویژه ای بر آن حاکم است. بخش کوهستانی خوزستان نموه ای از توده های کوهستانی چین خورده یکپارچه است که به لحاظ داشتن ویژگیهای سنگی و ساختاری خاص زاگرس چین خورده نام دارد. ولی در جبهه جنوب باختری این کوهستان به ویژه در پیرامون مسجد سلیمان ، جنوب غرب رامهرمز، کوه رگ سفید و در پهلوی جنوبی تاقدیس اهواز راندگی هایی به سمت جنوب باختر وجود دارد که گاه جابجایی در خور توجه دارند به همین رو نام زاگرس چین خورده - رانده شده مناسب تر از زاگرس چین خورده است. حاشیه شمالی دشت خوزستان بخشی از یک ساختاری تکتونیکی شاخص است که به آن فرو افتادگی (فروبار) دزفول گفته شده است. این فروبار نوعی حوضه پیش کمانی است که در جنوب باختری جبهه کوهستان شمال خاور استان (خوزستان) تشکیل شده است.
حد فروبار دزفول و پلاتفرم عربی یک خط وارخ برآوردی است که در حد جنوب خاوری استان (نزدیک کوه رگ سفید) از محیط آبی خلیج فارس وارد دشت آبادان می شود. پوشش آبرفتی ویژگیهای زمین شناسی پلاتفرم (عربی) را پنهان داشته ولی داده های منطقه ای به ویژه ژئوفیزیکی نشان می دهد که در این قسمت استان توالیهای رسوبی رخساره آواری دارند و در یک راستای شمال - جنوب. به صورت چین های بسیار باز با یالهای نزدیک به افق چین خورده اند.
سازندهای زمین شناسی گستره خوزستان به عنوان بخشی از زاگرس چین خورده رانده شده در شرایط رسوبی و تکتونیکی متفاوت تشکیل شده اند به همین رو بر حسب زمان و مکان تفاوتهای رخساره ای در خور توجه دارند. با تکیه بر سه عامل لیتولوزی، تکتونیک و سن سازندهای زمین شناسی، رخنمونهای سنگی استان را می توان به دو واحد تکتونواستراتیگرافی زیر تقسیم کرد.
1- ردیف های ردیایی ژوراسیک - کرتاسه که رخساره حوضه تتیس جوان را دارند. ردیف های مذکور عموماً در هسته تاقدیسها و در یک راستای عمومی شمال باختری - جنوب خاوری برونزد دارند.
2- توالیهای همزمان با کوهزایی آلپی که سن سنوزوئیک دارند و خاصه های آن معرف نهشته های انباشته شده در یک دریایی بسرونده به سمت جنوب است. توالی مورد سخن که ممکن است دریایی و یا غیر دریایی باشند شامل چند واحد زیر است.
اول ، ردیف های ائوسن (سازند بابده) و سنگ آهکهای دریایی اولیگوسن - میوسن (سازند آسماری) که سنگ مخزن ذخایر نفتی استان را می سازد.
دوم، واحدهای آواری - تبخیری میوسن موسوم به گروه فارس که همزمان با کوهزایی آلب پایانی و در محیط های دریایی پسرونده تشکیل شده اند.
ردیف های تبخیری موجود در پایه این مجموعه (سازند گچساران) سنگ پوش ذخایر نفتی استان خوزستان هستند.
سوم، واحدهای آواری بعد از کوهزائی موسوم به کنگلومرای بختیاری که معرف فرسایش های نسبتاً شدید بعد از کوهزایی آلپ پایانی است.
و بالاخره باید از نهشته های آواری کواترنری یاد کرد که حاصل هوازدگی سازندهای گوناگون اندک از قطعات سنگی به ابعاد، جنس و سن متفاون تشکیل شده اند.
به جز دشت خوزستان که نسبتاً آرام و فاقد توان لرزه خیزی است در نواحی کوهستانی استان به ویژه اطراف بهبهان ، توان لرزه خیزی بالا است که گاهی با خسارت و ویرانی همراه است.
تالاب هور العظیم در جنوب غربی استان خوزستان در خروجی رودخانه کرخه قرار داد. تصاویر ماهوارهی لندست در سالهای گذشته بیانگر کاهش شدت مساحت تالاب هورالعظیم در ده های اخیر است. نتایج این بررسی نشان می دهد که مساحت تالاب هور العظیم بر اساس در سال 81 نسبت به سال 1370 به شدت کاهش داشته است. مساحت تالاب از 900 کیلومترمربع در سال 70 به حدود 400 کیلومتر مربع در سال 81 رسیده است. دلیل کاهش سطح تالاب بیشتر به سال های خشک 81-1377 ، آبگیری سد کرخه و بطور کمتری به توسعه درون حوضه ای و متدلوژی کار بر میگردد .
تالاب هور العظیم در جنوب غربی ایران در استان خوزستان در مرز ایران و عراق قرار گرفته است و از شمال به هورالنساف در عراق ، از جنوب به جلگهها و دشتهای کم ارتفاع دجله ختم می شود. حد شرقی هور در خاک ایران در شمال غربی شهر بستان و حد غربی آن در خاک عراق دارد .حدود 3/2 از مساحت آن در خاک عراق و3/1 آن در خاک ایران قرار گرفته و در کشور عراق با نام هورالهویزه معروف است .این تالاب در طول جغرافیایی¢30°:47 تا°48 و عرض جغرافیایی00:° 31 تا ¢50:° 31 قرار دارد و دشتآزادگان نزدیکترین شهر به این تالاب است. بر اساس مطالعات موجود هورالعظیم در ارتفاع 4 متری از سطح دریا قرار گرفته و در این ارتفاع دارای مساحت 2220 کیلومتر مربع می باشد که با احداث خاکریز مرزی توسط کشورعراق ، مساحت آن در خاک ایران به 879 کیلومتر مربع رسیده است . منابع تأمین کننده آب تالاب شامل : رودخانه کرخه و انشعابات آن (هوفل،نیسان) میمه ، دویرج از ایران و زیر مجموعه کهلا و مشاح از دجله در عراق میباشند. دویرج و میمه از ایران سرچشمه گرفته و بعد از ورود به خاک عراق وارد هور میشوند . حیات هورالعظیم بسته به جریانهای دائمی و رژیم سیلابی رودخانه کرخه , جریانهای حوزة میانی حد فاصل سد کرخه تا هور, جریانهای مازاد از سد کرخه , آب برگشتی آبیاری کرخه سفلی و دجله و فرات است. ضمن اینکه تحت تأثیر هورالحمار و مد خلیج فارس نیز می باشد.پوشش گیاهی غالب تالاب گیاهان شور پسند (هالوفیت) و گیاهان رونده است و حیات وحش آن شامل پرندگان آبزی وکنارآبزی و انواع ماهیها میباشد . میزان ریزشهای جوی سالانه در محدوده این تالاب 240 میلیمتر،متوسط درجه حرارت سالانه 24 درجه سانتیگراد و میزان تبخیر از سطح آزاد آب حدود1900 میلیمتردر سال است . افزایش وسعت تالاب از رژیم رودخانه ها و شاخه های ورودی و تأمین کننده آب آن تبعیت میکند.بدین ترتیب که هورالعظیم تحت تأثیر رژیم سیلابی رودخانه های کرخه در ایران و دجله و فرات در خاک عراق می باشد. دبی این رودخانه ها در ماههای زمستان و اوایل بهار افزایش می یابد و بدلیل کاهش مصارف و برداشتها ، همچنین پائین بودن تلفات ناشی از تیخیر ، سیلابهای این رودخانه ها به ترتیب کرخه از قسمتهای شمال شرقی ، دجله از قسمتهای شمالی و فرات از قسمت غربی وارد هور می گردند و سبب افزایش وسعت حوزة آبگیر هور می گردند .
هورالعظیم یکی از زیستگاههای حساس و منحصربه فرد کشور و تنها بازمانده تالابهای عظیم «بین النهرین» است که در سالهای اخیر به دست عوامل مختلف تهدید به نابودی شده است. این تالاب که مجموعهای از اکوسیستم هوا، زمین و آب است، در غرب استان خوزستان واقع شده و به لحاظ تنوع زیستی بسیار غنی است.
ادامه مطلب
بلایای طبیعی همواره بخشی از تاریخ حیات انسان بوده است.انسان بدون شناخت کامل در فرایندهای چرخه های طبیعی بدون توجه به آثار انقلابات جوی و تاثیرات آن بر موجودات دخالت می کند.آثار و پیامدهای گوناگون بلایای طبیعی در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه به لحاظ خسارات مالی و جانی نمی تواند یکسان باشد.حدود 90 درصد از خسارات جانی به دو سوم جمعیت کشورهای در حال توسعه جریان می یابد، در حالیکه سه چهارم از مجموع خسارت های اقتصادی به کشور های پیشرفته مربوط می شود. یکی از چالشهای مهم در جهان کنونی رقابت برای دسترسی به منابع آب می باشد.مسئله ای که اکثر مناطق جهان را در آینده نه چندان دور وارد ابعاد تازه ای از چالش می کند کاهش منابع آب در این مناطق با توجه به مسئله تغییر اقلیم جهانی می باشد. تغییر اقلیم عبارتست ازتغییرات رفتارآب و هوایی یک منطقه نسبت به رفتاری که در طول یک افق زمانی بلند مدت از اطلاعات مشاهده شده یا ثبت شده در یک منطقه مورد انتظار است(کارآموز و عراقی نژاد،1384).این پدیده متاثر از عواملی چون فعالیتهای خورشیدی،آتشفشانها، اتمسفر ، اقیانوسها و درصد گازهای گلخانه ای در اتمسفر می باشد که دارای اثرات متقابل می باشند. این تغییرات منجر به دگرگونی در وضع آب و هوا، تغییر توزیع مکانی و زمانی بارش و نوع آن (جامد یا مایع)، جریانات سطحی، تبخیر، تغذیه سفره آبهای زیر زمینی و کیفیت آب شده و بطور کلی روند جدیدی را در اقلیم جهانی موجب می شود. تغییر اقلیم در حال حاضر یکی از مهمترین چالشهای محیطی در جهان امروز است که افزایش درجه حرارت،ذوب شدن یخهای قطبی،بالا آمدن سطح آبهای آزاد جهان وتغییر در آستانه های آب و هوایی از پیامدهای آن می باشد. از جمله تاثیرات مهم تغییر اقلیم نایکنواختی توزیع بارش،گسترش خشکسالیها و تداوم آنها و در نهایت تاثیر منفی بر منابع آب در سطح جهان است که این امر سبب ایجاد تنشهای سیاسی کشورها در زمینه منابع آب و حفظ آنها در محدوده سرزمینی خود است. با توجه به ادامه روند تغییر اقلیم در سطح جهان و تاثیر آن بر منابع آب، زندگی بیش از چهار میلیارد نفر از ساکنان کره زمین را تحت تاثیر خود قرار می دهد.تاثیرات تغییر اقلیم بر روی منابع آب را به هیچ وجه نمیتوان نادیده گرفت.بالا رفتن درجه حرارت منجر به افزایش تقاضا برای آب کشاورزی به جهت تبخیر فراوان می باشد.افزایش درجه حرارت ومقدار تبخیر و تعرق و همچنین کاهش بارندگی باعث افزایش پدیده بیابانزایی و شوری خاک می گردد. افزایش درجه حرارت و بالا رفتن میانگین دمای فصل زمستان سبب کاهش تفاوت دمایی بین زمستان و تابستان گردیده که از جمله پیامدهای این امر کاهش تزریق آب های زیرزمینی و کاهش منابع آب خواهد شد.آسیب پذیری منابع آب و حساسیت انها در برابر تغییر اقلیم از جمله چالشهای مهمی است که در سالهای اخیر نظر دولتمردان و پژوهشگران علوم آب و ... را به خود جلب نموده است.
ادامه مطلب
تعریف خشکسالی:
تا کنون تعاریف بسیار زیادی از خشکسالی شده است اما هر کدام از این تعاریف دیدگاه خاصی را مد نظرداشته اند به هر حال عدم وجود یک تعریف جامع ودقیق از خشکسالی ومتفاوت بودن معنی آن ازدیدگاههای مختلف مانع از درک مفهوم خشکسالی شده است .حال از آن جائیکه خشکسالی برکلیه جنبههای زندگی وبخشهای مختلف جامعه خصوصاً تغییرمحیط طبیعی تأثیر مستقیم وغیرمستقیمی داردعدم درک مفهوم آن موجب تردید ورکود در بخشهای مختلف اقتصادی ،مدیریتی وسیاستگزاری میشود.
از بین تعاریف خشکسالی تعریفی که مقبول تر ومنطقی تر نیز می با شد عبارت است از اینکه خشکسالی را می توان معلول یک دوره شرایط خشک غیرعادی دانست که به اندازه کافی دوام داشته باشد تا عدم تعادل در وضعیت هیدرولوژی یک ناحیه ایجاد شود.
در دهه های اخیر در بین حوادث طبیعی که جمعیت های انسانی را تحت تأثیر قرار داده اند تعداد فراوانی پدیده خشکسالی از نظر درجه شدت ،طول مدت ،مجموع فضای تحت پوشش ،تلفات جانی ،خسارات اقتصادی واثرات اجتماعی دراز مدت در جامعه ، بیشتر از سایر بلایای طبیعی بوده است .همچنین تمایز این پدیده با سایر بلایای طبیعی در این است که برخلاف سایر بلایا این پدیده بتدریج ودر یک دوره زمانی نسبتاً طولانی عمل کرده واثرات آن ممکن است پس از چند سال وبا تأخیر بیشتری نسبت به سایر حوادث طبیعی ظاهر شود بنابراین چون تعیین دقیق زمان شروع آن کار مشکلی است تاحدودی آنرا یک پدیده و بلیه خزنده می دانند از سویی چون خشکسالی برخلاف سایر ب لایای طبیعی کمتر منجر به خسارات ساختاری می شود ،کمک رسانی در هنگام وقوع این پدیده در مقایسه با سایر پدیده ها مثل سیل پیچیده تر و مشکل تر می باشد.
تعریف خشکسالی از دیدگاههای مختلف
١-دیدگاه هواشناسی :
هواشناسان خشکسالی را بارش کمتر از حد معمول که منجر به ت غییر الگوی آب وهوایی می گردد،تعریف کرده اند .بنابراین خشکسالی ازنظرهواشناسی اساساً به حالتی از خشکی ناشی از کمبود بارندگی اطلاق میشود .
تعریف خشکسالی از دیدگاه هواشناسی در کشورهای مختلف ودر زمانهای مختلف متفاوت میباشدبه همین دلیل از این دیدگاه به کار بردن یک تعریف از خشکسالی که درقسمتی از جهان متداول میباشد
ادامه مطلب
مقدمه :
رابطة اقلیم و انسان همانند رابطة گهواره با نوزاد می باشد. با توجه به شرایط گهواره یعنی اینکه گرم و لطیف باشد و بستری مناسب برای نوزاد فراهم آورد نوزاد با آرامش و در سلامتی پرورشخواهد یافت. بعبارت دیگر انسان خواه ناخواه تحت شرایط اقلیمی محیط پیرامون خود قرار می گیرد و این اقلیم استکه نوع معیشت و راه تامین نیازهای وی را معین مینماید. بعنوان مثال فردی که در ارتفاعات بسیار بالای کوههای آند زندگی میکند نسبت به فردی که در جلگه های پست آسیای جنوب شرقی زندگی میکند از اقلیم متفاوتی برخوردار است فرد نخست تحت تاثیر فشار کم هواست .فشار هوایی که در حالت عادی می تواند به قیمت جان یک فرد تازه وارد تمام شود.در صورتی که فرد دوم در ارتفاع پائینتر از سطح دریای آزاد زندگی میکند . و یا مثال ملموس تر دیگر اینکه فردی که در مناطق مرکزی ایران مثلا یزد زندگی می کند نسبت به فردی که در شمال و در سواحل جلگه ای گیلان زندگی میکند از اقلیم متفاوتی برخوردار است و به گونه ای متفاوت باید با اقلیم محل زندگی خود دست و پنجه نرم کند لذا کلا شیوة معیشت و حتی فیزیک بدنی این دو فرد نیز با هم متفاوت خواهد بود فرد اول بدلیل در امان ماندن ازگرمای شدید تابستان مجبور به استفاده از بادگیر برای خنک کردن محل زندگی خود خواهد بود در صورتی که فرد دوم برای در امان ماندن از بارشهای شدید گیلان مجبور به استفاده از سقفهای شیروانی در بنا های خود خواهد بود . اقلیم عاملی است که بر تمامی اشیا و فعالیتهای بشر تاثیر میگذارد در مقابل انسان نیز همواره باید اطلاعاتی در مورد اقلیم داشته باشد تا در برخورد با آن قادر به تصمیم گیری باشد . از روزی که بشر پا برکرة خاکی نهاد بطور اجتناب ناپذیری تحت تاثیر اقلیم بوده امروزه نیز با پیشرفتهای تمدن بشری لزوم مطالعة تاثیرات اقلیم بر روی زندگیومعیشت بشر بسیار احساس می شود که این ضرورت، باعث بوجود آمدن اقلیم شناسی و اقلیم شناسی کاربردی بصورت یک رشتة علمی بسیار مهم شده است .
ادامه مطلب
یک مطالعه که به تازگی انجام شده نشان می دهد، خطر ابتلا به دیابت در افرادی که در
مناطقی زندگی می کنند که سطوح آلودگی هوا ناشی از ترافیک در آنجا بالا است،
بیشتر است .
به گزارش پایگاه اینترنتی زینیوز، این مطالعه نشان می دهد، خطر ابتلا به دیابت در
افرادی که در مناطق شهری زندگی می کنند که سطح دی اکسید نیتروژن، آلاینده ای که
از اگزوز خودروها خارج می شود، بالا است، چهار درصد بیشتر از افرادی است که در
حوالی شهر که دارای هوای پاکیزه تری است زندگی می کنند.
همچنین نتایج حاصل از این مطالعه نشان می دهد که اثر آلودگی هوا بر روی افراد سالم
تر بیشتر است و خطر ابتلا به دیابت در افرادی که از لحاظ بدنی فعال هستند تا 10 درصد
و در افراد غیر سیگاری تا 12 درصد افزایش می یابد.
مطالعات قبلی نشان داده که به نظر می رسد افراد مبتلا به دیابت نسبت به اثرات مضر
بهداشتی ناشی از آلودگی هوا آسیب پذیرتر از افراد غیر دیابتی باشند.
این مطالعه جدید که در مجله Diabetes Care منتشر شده است تا به این تاریخ جامع
ترین مطالعه ای بوده است که نشان می دهد آلودگی هوا با ابتلا به دیابت ارتباط دارد.
همچنین اولین مطالعه ای است که نشان می دهد افراد سالم تر نسبت به اثرات
آلودگی هوا آسیب پذیرتر هستند.
در این مطالعه محققان اطلاعات حدود 52 هزار شهروند دو شهر بزرگ دانمارک را مورد
بررسی قرار دادند.
این مطالعه نشان داد که در طول یک دهه تقریبا سه هزار نفر از افرادی که در شروع این
مطالعه 50 تا 65 سال سن داشتند برای اولین بار به دیابت مبتلا شدند.
همچنین این مطالعه نشان داد که ارتباط میان قرار گرفتن طولانی مدت در معرض آلودگی
هوا و ابتلا به دیابت در زنان مورد مطالعه بیشتر بود.
به گفته محققان، این موضوع می تواند به دلیل تفاوت جنسیتی در حساسیت به
آلودگی هوا باشد و بازتاب دهنده این واقعیت است که زنان مدت زمان بیشتری را نسبت
به مردان در خانه سپری می کنند.
این مطالعه ثابت نمی کند که آلودگی هوا به تنهایی عامل افزایش خطر ابتلا به دیابت
است بلکه برخی عوامل دیگر مانند فقر، تنش و یا قرار گرفتن در معرض عوامل دیگر نیز
می تواند در این افزایش دست داشته باشد.
همچنین این گروه محققین در مطالعه دیگری گزارش دادند: افرادی که در مناطقی زندگی
می کنند که سطوح آلودگی ناشی از ترافیک در آنها بالا است خطر مرگ ناشی از سکته
مغزی در آنها اندکی افزایش می یابد.
به گفته محققان، ذرات موجود در آلودگی هوا به اندازه کافی کوچک هستند تا بتوانند
وارد جریان خون شوند و موجب بروز التهاب در سراسر بدن شوند.
آنها افزودند: التهاب نیز به نوبه خود به افزایش خطر حمله قلبی ، سکته مغزی،نارسایی
قلبی و شماری از بیماری های مزمن مانند دیابت و آسم منجر می شود.
محققان خاطر نشان کردند: آلودگی هوا همان تاثیری را بر رگ های خونی می گذارد که
دود ناشی از سیگار دارد. اما بر خلاف دود سیگار ، آلودگی هوا چیزی است که همه در
معرض آن قرار می گیرند.
انها تاکید کردند: بر این اساس لازم است که آلودگی هوا ناشی از ترافیک در بخشی از
موضوعات برای برنامه ریزی شهری و ترافیکی مورد توجه قرار گیرد.
تغییرات آب و هوایی ناشی از افزایش انتشار دی اکسید کربن تا سال 2100 میتوانند
اکوسیستم زمین را تغییر دهد. در این راستا، طرحهای مختلفی به ویژه استفاده از
دوچرخه و خودروهای برقی ارائه شدهاند که میتوانند تا سال 2050 تولید دی اکسیدکربن
را 60 درصد کاهش دهند.
به گزارش مهر، یکی از راههای تغییرات اقلیمی و آب و هوایی، افزایش انتشار گازهای
گلخانه یو به ویژه دی اکسید کربن است که میتواند از راههای مختلفی به ویژه استفاده
از خودروهای دارای موتورهای سوخت فسیلی افزایش یابد.
تحقیقات مرکز تحلیل اطلاعات دی اکسیدکربن وزارت انرژی آمریکا نشان میدهد که در
سال 2010 یک رکورد بالا در انتشار دی اکسید کربن ناشی از سوختهای فسیلی،
اشتعال و تولید سیمان به ثبت رسیده است.
برپایه این اطلاعات، در سطح جهانی 9.139 تراگرم کربن اکسیده از این منابع منتشر
شده است. یک تراگرم برابر با یک میلیون تن است.
این کربن اکسیده با افزوده شدن حجم وسیعی از مولکولهای اکسیژن به دی اکسید
کربن تبدیل و در نتیجه بیش از 33.5 میلیارد تن دی اکسید کربن وارد اتمسفر شده
است.
تازهترین اطلاعات لابراتوار Jet Propulsioناسا که در مجله علمی تغییر اقلیم منتشر شده
است، حکایت از آن دارند که تغییرات آب و هوایی تا سال 2100 حداقل نیمی از مناطق
زمین با پوشش گیاهی را تغییر خواهند داد و 40 درصد از اکوسیستم را به شکل دیگری
تبدیل می کنند. برای مثال، جنگل گیاهان پهن برگ به توندرا و علفزارها به بیابان تغییر
شکل میدهند.
این محققان مدلی را مورد بررسی قرار دادند که توضیح می دهد چه گیاهانی با چه نوع
اقلیمی سازگار می شوند. به این ترتیب توانستند تغییرات دما و بارش را در دهه های
آینده پیش بینی کنند.
حاصل این پیش بینیها نقشهای از مناطق حساس سیاره زمین است که نشان
میدهد تقریباً 30 درصد از پوشش گیاهی تمام نواحی دنیا دستخوش تغییر میشوند و
به خصوص نیمکره شمالی با تغییرات اکوسیستمی ریشهایتری مواجه خواهد شد.
جان برگنگرن، یکی از مولفان این تحقیق توضیح داد: این بررسیها روش جدیدی از نگاه
به تغییرات اقلیمی را شرح میدهند. هرچند هشدارهای مربوط به ذوب یخها و افزایش
سطح دریا مهم هستند اما نتایجی که این تغییرات بر روی اکوسیستم میگذارند
مهمترند.
نتایج تحقیقات دیگری که توسط محققان دانشگاه میدسوئد انجام و در مجله Landscape
منتشر شد، نمونه دیگری از آنچه که میتواند در اثر تغییرات آب و هوایی رخ دهد را
نشان میدهد.
این محققان در بعضی از مناطق کوهستانی در سوئد که زمانی پوشیده از یخ بودند اما
اکنون ذوب شدهاند، فسیلهایی از درخت فان و درخت کاج را یافتند که 4 هزار و 400 سال
قدمت دارند.
لیزا اوبرگ، سرپرست این تیم تحقیقاتی اظهار داشت: در آن عصر، دما در حدود 3.5
درجه بالاتر از حال حاضر بود. شرایطی که میتواند در آیندهای نزدیک تکرار شود.
راههای پیشگیری از صرفه جویی در تولید دی اکسید کربن
اتحادیه اروپا هدف جدیدی را پیش بینی کرده است که براساس آن اگر تمام شهروندان در
فضاهای شهری به جای استفاده وسایط حمل و نقل عمومی از دوچرخه استفاده کنند
میتوان تا سال 2050 در حدود 60 درصد دی اکسید کربن کمتری تولید کرد.
این آمار که در گزارش فدراسیون دوچرخه سواران اروپا ارائه شده است نشان میدهد که
چگونه انتشار آلایایندههای تولید شده از وسایط حمل و نقل عمومی در سالهای اخیر 36
درصد افزایش یافتهاند.
به گفته این محققان، اگر هر شهروند به جای استفاده از خودروی شخصی یا اتوبوس
حداقل 5 کیلومتر در روز از دوچرخه استفاده کند، بین 33 تا 72 میلیون تن دی اکسید
کربن صرفه جویی میشود.
بنویت بلوندل، محقق فدراسیون دوچرخه سواران اروپا در این باره توضیح داد: متقاعد
کردن مردم به استفاده از دوچرخه نسبت به ترغیب مردم در استفاده از خودروی برقی
سادهتر و اقتصادیتر است، بدین دلیل که خرید یک دوچرخه از دیدگاه اقتصادی مناسبتر از
یک خودروی برقی است.
دانمارک و هلند؛ دو نمونه موفق در استفاده از دوچرخه
این تحقیق با ذکر مطالعات موردی، دانمارک و هلندرا مثال زده است. براین اساس، در
کپنهاگ، پایتخت دانمارک، 36 درصد از مردم (بیش از 180 هزار نفر) برای رسیدن به محل
کار یا مدرسه از دوچرخه استفاده میکنند و پیش بینی میشود که این رقم تا سال
2015 به 50 درصد برسد.
کوهل میسپلون، مولف این تحقیق در این خصوص گفت: همچنین نباید هلندیها را
فراموش کنیم. چون مردم این کشور نیز دوچرخه سواران مشتاقی هستند.
درحقیقت، آمستردام به خاطر 400 کیلومتر پیست دوچرخه سواری خود شهرت جهانی
دارد. همچنین میتوان گفت که دوچرخه در شهر سو از یک محبوبیت طبیعی برخوردار
است.
شهرداری این شهر به خاطر ترویج استفاده از دوچرخه، برنامهای را برای محو خودروهای
دارای موتورهای با سوخت فسیلی تا سال 2050 ارائه کرده است.
در این راستا، 9 میلیون یورو برای سال آینده برای خرید خودروهای برقی شرکتی
اختصاص یافته و پیش بینی شده است که تا سال 2013 ستونهای کوچکی برای شارژ
بیش از هزار خودروی برقی در تمام شهر نصب شوند.
- کشورهایی که بیشترین دوچرخه را دارند
برپایه تازهترین آمارها شهروندان چینی رتبه نخست را در مالکیت دوچرخه در سطح
جهانی دارند و پس از آنها مردم کشورهای آمریکا ژاپن آلمان هند و ایتالیا قرار گرفتهاند.
این درحالی است که برپایه این اطلاعات، اگرچه 30 میلیون نفر از ایتالیاییها مالک
دوچرخه هستند اما آن را در گاراژ نگه میدارند و تنها در آخر هفتهها و یا برای گردش در
پارکهای عمومی مورد استفاده قرار میدهند.
درحالی که برای رساندن کودکان به مدرسه و یا رفتن به خرید روزانه، خودروی شخصی
همچنان گزینه اول آنها است. به طوریکه این کشور از نظر نسبت تراکم خودرو به جمعیت
یکی از رتبههای اول در دنیا را به دست آورده است که برابر با 600 خودرو در هزار نفر
(متوسط اروپا 463 خودرو در هزار نفر) است.
یکی از دلایل بی علاقگی نسبت به استفاده از دوچرخه در مصارف غیر سرگرمی، عدم
برخورداری از زیرساختهای موجود است. به طوریکه در این کشور پیستهای دوچرخه
سواری یا وجود ندارند و یا از شرایط مناسبی برخوردار نیستند.
هرچند در فاصله زمانی سالهای 2000 تا 2010 مسافت پیستهای دوچرخه سواری در این
کشور سه برابر شده است باوجود این، جابجایی شهری با دوچرخه در مدت این دهه
بدون تغییر و بر روی 3.8 درصد باقی مانده است.
- رواج استفاده از خودروهای برقی
در اروپا امسال نسبت به سال گذشته فروش خودروهای برقی رشد بالایی را به ثبت
رسانده است. در این میان، آلمان کشوری است که بیشترین تعداد خریداران این نوع
خودروها را به خود اختصاص داده است.
در این کشور در مدت 6 ماه گذشته علیرغم ارائه تسهیلات تنها 380 یورو، هزار و 20
خودروی از این نوع خریداری شدهاند.
نقطه مقابل آلمان، کشور دانمارک قرار دارد که باوجود تسهیلات بالاتر، تنها 283 مدل
خودروی برقی در این دوره به فروش رفتهاند.
در ایتالیا که دارای پایینترین رقم تسهیلات است تنها 103 خودروی برقی در سال 2011
ثبت شدهاند. به طوریکه خودروهای برقی تنها 0.01 درصد از مجموع بازار خودروی کشور
چکمهای را به خود اختصاص دادهاند.
اقلیم شناسی (Climatology ) عبارت است از مطالعه علمی اقلیم، یعنی توصیف و
نمایش اقالیم، تجزیه و تحلیل عوامل، تفاوت بین اقالیم و کاربرد اطلاعات اقلیمی در حل مسائل
جامعه و به عبارت دیگر هدف اقلیم شناسی عبارت است از کشف و تبیین رفتار طبیعی
اتمسفر و بهره برداری از آن در جهت منافع انسان. علم اقلیم شناسی از زمانهای بسیار دور
برای انسان شناخته شده بوده و مردم آن را وضعیت درازمدت حالات اتمسفر میدانستند و آن
را با بیان روزهای بارانی، هوای خشک و پر از گرد و غبار، بادهای شمالی یا جنوبی و
غیره توصیف میکردند. تقریبا تمام فعالیتهای بشری برای تداوم چرخه زندگی بطور مستقیم
یا غیر مستقیم تحت تاثیر هوا و اقلیم است. غذایی که می خورید، آبی که می نوشید و یا در
امور گوناگون مورد استفاده قرار می دهید، لباسی که برای مقابله با نوع خاصی از شرایط
جوی بر تن می کنید، خانه و مسکنی که در آن سکونت دارید، کارهایی که روزانه در تلاش
معاش انجام میدهید، و یا حتی تمام نیرویی که به مدد آنها ادامه حیات میدهید و بطور کلی
تندرستی و عدم آن، همه و همه تحت سلطه و اقتدار آب و هوای قلمرو زیست شماست.
روش اصلی مطالعه در اقلیم شناسی، جمع نگری یا کلی نگری است یعنی برای مطالعه هر
بخش از کره زمین محقق اقلیم شناس تمام ویژگیهای آن مکان را در ارتباط با یکدیگر و به
صورت مجموعه مرتبط بررسی میکند. در مطالعه اقلیمی دادههای لازم در خصوص
عناصر اقلیمی مانند دما، بارش و سایر عوامل اقلیمی جمع آوری شده و پردازش گردیده و در
جهت شناسایی استعدادها و توانهای اقلیمهای روی زمین و عملکرد این اقالیم در چرخه حیات
برای زندگی انسان بکار میرود.
إنّ هذا القرآن یهدی للّتی هی أقْوَمُ….
همانا قرآن، خلق را به استوارترین راه ها هدایت می کند.
.: Weblog Themes By Pichak :.

